Tìm hiểu về cơ cấu trục khuỷu thanh truyền – Pit-tông (chi tiết)

CEO Long Timo
Pit-tông, thanh truyền, và trục khuỷu được coi như "bộ ba hoàn hảo" của động cơ đốt trong ô tô. Bất kể bạn đang sản xuất một chiếc Kia Morning với giá vài trăm triệu...

Pit-tông, thanh truyền, và trục khuỷu được coi như "bộ ba hoàn hảo" của động cơ đốt trong ô tô. Bất kể bạn đang sản xuất một chiếc Kia Morning với giá vài trăm triệu đồng hay một chiếc BMW cắt túi một tỷ đồng, không thể thiếu những công cụ này. Hãy cùng tìm hiểu về cơ cấu trục khuỷu thanh truyền để bạn biết được vị trí của các bộ phận và có thể sửa chữa khi cần.

cơ cấu trục khuỷu thanh truyền 1

Tìm hiểu cơ cấu trục khuỷu thanh truyền - Pit-tông (chi tiết)

Pit-tông

Pit-tông thường có hình dạng là một ống trụ rỗng. Một đầu của pit-tông được đóng kín, bên trong có các gân chịu lực. Dưới đây là vài thông tin cụ thể giúp bạn hiểu rõ hơn về pit-tông.

Nhiệm vụ của Pit-tông

Pit-tông và các chi tiết khác như nắp xy-lanh cùng nhau tạo thành buồng đốt hiệu quả. Nhiệm vụ chính của pit-tông là:

  • Truyền lực cho thanh truyền trong quá trình sinh công
  • Nhận lực từ thanh truyền để thực hiện các quá trình khác

Cấu tạo của pit-tông

Pit-tông bao gồm 3 phần chính: đỉnh pit-tông, đầu pit-tông, và thân pit-tông. Hãy khám phá từng phần chi tiết dưới đây.

  • Đỉnh pit-tông: Đỉnh pit-tông có 3 dạng: đỉnh lồi, đỉnh lõm, và đỉnh bằng. Mỗi dạng có những ưu điểm và chức năng riêng.

    • Đỉnh lồi: Thường được sử dụng cho động cơ xăng 2 kỳ và 4 kỳ. Vì chúng có thiết kế mỏng, nhẹ, khả năng chịu nhiệt và độ bền cao.
    • Đỉnh bằng: Thường được sử dụng với động cơ sử dụng dầu Diesel dạng buồng cháy xoáy lốc. Vì chúng có thiết kế đơn giản và diện tích chịu nhiệt nhỏ.
    • Đỉnh lõm: Có thể sử dụng cho cả động cơ chạy dầu Diesel và xăng. Ưu điểm so với đỉnh bằng là có không gian chịu nhiệt lớn hơn. Tuy nhiên, chúng có sức bền cơ khí kém.
  • Đầu pit-tông: Đầu pit-tông là bộ phận bao kín khoang buồng đốt. Trên thân đầu pit-tông có các rãnh để lắp các xéc măng khí và xéc măng dầu. Xéc măng là màng ngăn cách để ngăn không khí tràn vào buồng cháy và dầu bôi trơn chảy vào đó. Xéc măng thường được làm từ chất liệu gang xám, hạt thép mịn, hoặc gang hợp kim. Vị trí của xéc-măng nằm trong các rãnh trên pit-tông.

  • Thân pit-tông: Thân pit-tông cho phép xi lanh di chuyển lên xuống. Để liên kết pit-tông và thanh truyền, có các lỗ khoan chốt.

Ngoài 3 bộ phận chính trên, còn có chốt pit-tông. Chốt này được dùng để nối trục khuỷu thanh truyền với pit-tông. Chốt có thể lắp cố định với pit-tông, cố định với đầu nhỏ của pit-tông, hoặc lắp tự do (có vòng hãm).

cơ cấu trục khuỷu thanh truyền 2

Thanh truyền

Thanh truyền là một bộ phận quan trọng trong cơ cấu trục khuỷu thanh truyền, hãy tìm hiểu về cấu tạo và nhiệm vụ chính của nó.

Nhiệm vụ của thanh truyền

Thanh truyền có hai nhiệm vụ quan trọng là:

  • Nối pit-tông với trục khuỷu của động cơ.
  • Biến chuyển chuyển động tịnh tiến của pit-tông thành chuyển động quay của trục khuỷu.

Cấu tạo của thanh truyền

Thanh truyền gồm 3 phần chính: đầu nhỏ, thân, và đầu to.

  • Đầu nhỏ của thanh truyền được lắp với chốt pit-tông bên trong và có bạc lót ổ trục, phía trên có lỗ dầu bôi trơn.
  • Phần thân của thanh truyền dùng để nối đầu to với đầu nhỏ.
  • Đầu to được nối với cổ của trục khuỷu. Nửa trên giữ liền với thanh truyền và nửa dưới chế tạo rời. Hai nửa này được ghép với nhau bằng bulong.

cơ cấu trục khuỷu thanh truyền 3

Trục khuỷu

Trục khuỷu là bộ phận cuối cùng và quan trọng nhất trong cơ cấu trục khuỷu thanh truyền của động cơ đốt trong. Hãy tìm hiểu nhiệm vụ và cấu tạo của trục khuỷu.

Nhiệm vụ của trục khuỷu

Trục khuỷu chuyển đổi chuyển động tịnh tiến của pit-tông thành chuyển động quay. Bộ phận này cần độ cứng, độ bền, vững chắc và chịu mài mòn. Đồng thời, phải đạt được cân bằng động và cân bằng tĩnh để quay mượt mà. Đối trọng được gắn vào trục để giữ cân bằng khi quay.

Cổ trục khuỷu và cổ biên có lỗ dầu gia công để tăng độ cứng, đảm bảo độ chắc chắn và chịu mài mòn tốt. Dầu từ thân máy chảy vào lỗ dầu của cổ trục khuỷu và sau đó chảy qua cổ biên. Khi bề mặt có màng dầu phù hợp, nó sẽ hấp thụ và giảm các va đập và tải trọng nặng từ các chi tiết quay trong quá trình hoạt động. Màng dầu này ngăn ngừa hiện tượng mất công suất và kẹt máy do ma sát.

Cấu tạo trục khuỷu

Trục khuỷu được cấu tạo từ 6 phần chính: đầu khuỷu, cổ khuỷu, chốt khuỷu, đối trọng, má khuỷu, và đuôi. Mỗi phần này kết hợp với các chi tiết khác để tạo thành một cấu trúc đồng nhất.

  • Chốt khuỷu được gắn chặt và cố định vào phần đầu to, nhiệm vụ chính là nhận lực từ thanh truyền.
  • Cổ khuỷu có hình dạng trụ và là trục quay chính của trục khuỷu.
  • Má khuỷu là phần kết nối giữa chốt khuỷu và cổ khuỷu. Lực được truyền từ chốt khuỷu vào cổ khuỷu thông qua má khuỷu.
  • Đuôi trục khuỷu là phần cuối cùng và được gắn với bánh đà trong động cơ.

cơ cấu trục khuỷu thanh truyền 4

Lời kết

Với thông tin chi tiết trên, bạn đã biết cách cấu tạo và nhiệm vụ của pit-tông, thanh truyền, và trục khuỷu trong cơ cấu trục khuỷu thanh truyền của động cơ đốt trong. Điều này sẽ giúp bạn dễ dàng xử lý các vấn đề sửa chữa hoặc lắp ráp xe hơi.

1